ทำไมต้องเป็น อุทยานธรณีโคราช

gallery image

  โคราชหรือนครราชสีมา เป็นจังหวัดที่มีความโดดเด่นในหลาย ๆ ด้าน ด้านภูมิศาสตร์นั้น โคราชมีทั้งขุนเขาสูง ๆ ต่ำ ๆ สลับซับซ้อนอยู่ทางด้านใต้ที่มีความโดดเด่นด้านพื้นที่ป่าไม้และสัตว์ป่าที่เรียกกันว่าป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ที่เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาพนมดงรัก ที่ได้รับการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศไทย และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโกเมื่อวันที่ 10 – 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2548 ณ เมืองเดอร์บัน ประเทศแอฟริกาใต้ที่ประกอบไปด้วยอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อุทยานแห่งชาติทับลาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา และอุทยานแห่งชาติตาพระยา และยังรวมถึงเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ รวมพื้นที่ทั้งสิ้น 6,155 ตารางกิโลเมตร อีกทั้งยังมีผืนป่าสะแกราชในเขตอำเภอปักธงชัยและอำเภอวังน้ำเขียวที่ได้รับการจัดตั้งเป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลโดยยูเนสโกมาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2519

gallery image
แผนที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยแสดงแนวเทือกเขา แอ่ง และขอบเขตพื้นที่จังหวัด
(จาก https://maps-for-free.com/)

  ถัดขึ้นไปทางด้านเหนือ โคราชมีลักษณะเป็นพื้นที่ลอนลาดแบบลูกคลื่น และถัดขึ้นไปอีกทางด้านเหนือเป็นที่ราบลุ่มกว้างใหญ่สุดสายตา โดยพื้นที่ภูเขาดังกล่าวเป็นพื้นที่ต้นน้ำของแม่น้ำมูลและทางน้ำสาขาอีกหลายสาย ได้แก่ ลำตะคอง ลำพระเพลิง ลำเชียงไกร ลำแชะ และลำปลายมาศ เป็นต้น ที่ไหลรินหล่อเลี้ยงสรรพชีวิตและพื้นที่กสิกรรมของผู้คนมาช้านาน

  ในทางธรณีวิทยา โคราชมีทั้งหินอัคนี หินตะกอน และหินแปร หินที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดบริเวณด้านตะวันตกและตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดเป็นหินปูนและหินดินดานยุคเพอร์เมียน (ประมาณ 300 – 250 ล้านปี) ซึ่งชี้ชัดว่าผืนแผ่นดินโคราชเคยเป็นทะเลบริเวณไหล่ทวีปมาก่อน หลังจากนั้นน้ำทะเลได้ถอยร่นออกไปเกิดเป็นพื้นที่บก มีสายน้ำไหลโค้งตวัดไปมาเกิดการสะสมตัวของตะกอนแม่น้ำตลอดมหายุคมีโซโซอิก (250 – 65 ล้านปี) อีกทั้งมีสิ่งมีชีวิตที่หลากหลายอาศัยอยู่ จนเมื่อตะกอนแข็งตัวกลายเป็นหินทราย หินทรายแป้ง หินโคลน หินดินดาน และหินกรวดมนหนามากกว่า 4,000 เมตรที่พบซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์และสิ่งมีชีวิตร่วมสมัยต่าง ๆ มากมายอยู่ในชั้นหิน ทั้งนี้ได้มีหินหนืดแทรกดันขึ้นมาแข็งตัวกลายเป็นหินแกรนิตในช่วงยุคไทรแอสซิก (ประมาณ 200 กว่าล้านปี) ไปสัมผัสกับหินปูนและหินดินดานเกิดการแปรสภาพไปเป็นหินอ่อนและหินชนวนอีกด้วย

  ในช่วงปลายมหายุคซีโนโซอิก โคราชเป็นดั่งสวรรค์ของสรรพสัตว์ที่หลากหลายในผืนป่า ท้องทุ่ง และสายน้ำที่อุดมสมบูรณ์ เป็นดินแดนที่มีระบบนิเวศที่สมบูรณ์และแข็งแกร่งจากผู้ผลิตอย่างผืนป่า ท้องทุ่งและสายน้ำสู่นักล่าหลายลำดับชั้น จากเต่า ตะพาบน้ำ ฮิปโปโปเตมัส กวาง แรด ม้า วัวควาย หมู อุรังอุตัง และช้างไม่น้อยกว่า 10 สกุล สู่นักล่าอย่าง ตะโขง จระเข้ ไฮยีน่า และเสือเขี้ยวดาบ เป็นต้น และแล้วมหันตภัยธรรมชาติครั้งใหญ่ก็กวาดล้างสรรพสัตว์ทั้งหลายไปเกือบหมดสิ้นทิ้งไว้ซึ่งแหล่งซากดึกดำบรรพ์ที่สมบูรณ์แบบ อย่างแหล่งซากดึกดำบรรพ์ท่าช้างและแหล่งซากดึกดำบรรพ์โคกสูง อีกทั้งแหล่งไม้กลายเป็นหินบ้านโกรกเดือนห้าซึ่งเป็นที่มาของพิพิธภัณฑ์ไม้กลายเป็นหินจนถึงปัจจุบัน

  ในทางประวัติศาสตร์ โคราชมีประวัติมีผู้คนเข้ามาตั้งถิ่นฐานมาช้านาน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่ยังไม่รู้จักใช้ตัวอักษรในการบันทึกเหตุการณ์ต่างๆ แต่พบหลักฐานจากเครื่องมือและเครื่องใช้ของผู้คนทั้งที่เป็นสำริดและดินเผา อย่างแหล่งโบราณคดีบ้านปราสาท อำเภอโนนสูง ที่มีมนุษย์มาตั้งชุมชนครั้งแรกราว 3,000 ปีมาแล้ว หลักฐานภาพเขียนสีบนผาหินทรายที่เขาจันทน์งาม อำเภอสีคิ้ว ร่องรอยเหมืองหินตัดที่สีคิ้วที่คนโบราณตัดก้อนหินนำไปสร้างปราสาทหิน ปราสาทหินพิมาย ปราสาทหินพนมวัน เมืองเสมา และเมืองโคราฆะปุระ (เมืองโคราช) ซึ่งร่วมสมัยกับสมัยทวารวดี อีกทั้งประวัติการย้ายเมืองจากเมืองเสมาและเมืองโคราฆะปุระไปสร้างเมืองนครราชสีมาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่ยังคงปรากฏเป็นคูน้ำและประตูเมืองในปัจจุบัน และรวมถึงประวัติของวีรสตรีท้าวสุรนารีในช่วงต้นของสมัยรัตนโกสินทร์ที่ต้านการรุกรานของข้าศึก เป็นต้น

  ปัจจุบันโคราชเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทยและมีประชากรมากเป็นอันดับสองของประเทศรองจากกรุงเทพมหานคร อยู่บริเวณขอบที่ราบสูงโคราช ห่างจากกรุงเทพมหานครเป็นระยะทางประมาณ 254 กิโลเมตร เป็นประตูอีสานและเป็นทางผ่านสู่ภูมิภาคอินโดจีน มีสถานศึกษาระดับอุดมศึกษาขนาดใหญ่ถึง 4 แห่ง โคราชกำลังเนื้อหอมจากนักลงทุนจำนวนมาก มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่หลายแห่ง มีห้างสรรพสินค้าใหญ่ๆหลายห้าง สนามบินนครราชสีมามีโครงการจะเปิดเส้นทางการบินภายในปลายปี 2560 นี้อย่างน้อยเที่ยวบินโคราช-ภูเก็ต และโคราช-เชียงใหม่ ขณะเดียวกันก็อยู่ระหว่างการก่อสร้างทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง (มอเตอร์เวย์) เชื่อมกับเมืองหลวง อีกทั้งในปี 2561 จะเริ่มก่อสร้างโครงการรถไฟความเร็วสูงระยะแรกกรุงเทพฯ - โคราชและจะแล้วเสร็จในปี 2564 รวมเป็นระยะทางทั้งสิ้น 253 กิโลเมตร ที่จะสามารถขนส่งผู้โดยสารได้วันละ 11 เที่ยว ๆ ละ 600 คนด้วยความเร็ว 250 กิโลเมตรต่อชั่วโมงหรือใช้เวลาจากกรุงเทพฯถึงโคราชประมาณ 1 ชั่วโมง 17 นาทีเท่านั้น

gallery image

  จากความโดดเด่นของโคราชหลายด้านดังกล่าว ทำให้เห็นได้ว่า โคราชเป็นจังหวัดที่มีศักยภาพสูงด้านการลงทุน การค้าและการศึกษา อีกทั้งโคราชยังมีแหล่งท่องเที่ยวมากมาย โครงการอุทยานธรณีโคราชจึงเกิดขึ้นโดยมุ่งเป้าไปที่การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวตามแนวทางของยูเนสโก ที่อยู่ภายใต้แนวคิดของการพัฒนาอย่างยั่งยืน กล่าวคือ มีกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยแหล่งท่องเที่ยวนั้น ๆ ได้รับการปกป้องอนุรักษ์ และที่สำคัญอย่างยิ่งคือ เป็นการพัฒนาที่ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมที่ก่อให้เกิดรายได้โดยทรัพยากรยังคงอยู่ตลอดไป ทั้งนี้โคราชมีองค์ประกอบของการเป็นอุทยานธรณีได้อย่างครบถ้วน คือ มีมรดกทางธรณีวิทยาที่โดดเด่น มีมรดกทางธรรมชาติที่โดดเด่น และมีมรดกทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นเช่นกัน และหากอุทยานธรณีโคราชได้รับการรับรองโดยยูเนสโกให้เป็นอุทยานธรณีโลกด้วยแล้ว จังหวัดนครราชสีมาจะได้ชื่อว่า The UNESCO Triple Crown กล่าวคือเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ที่ได้รับการรับรองจากยูเนสโกครบ 3 โปรแกรม คือ พื้นที่มรดกโลกป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ พื้นที่สงวนชีวมณฑลสะแกราช และพื้นที่อุทยานธรณีโลกโคราช

  จังหวัดนครราชสีมาจะได้ชื่อว่า The UNESCO Triple Crown กล่าวคือเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ที่ได้รับการรับรองจากยูเนสโกครบ 3 โปรแกรม คือ พื้นที่มรดกโลกป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ พื้นที่สงวนชีวมณฑลสะแกราช และพื้นที่อุทยานธรณีโลกโคราช

gallery image

ข้อมูลจาก : หนังสือลักษณะภูมิประเทศและธรณีวิทยาในอุทยานธรณีโคราช
โดย : สถาบันวิจัยไม้กลายเป็นหินและทรัพยากรธรณีฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา (พฤศจิกายน 2560)
close