การมีส่วนร่วมของชุมชน
ธรณีวิทยาทั่วไป

  การมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นในอุทยานธรณีโคราช จำแนกได้เป็น 3 ด้าน ตามกรอบแนวคิดของอุทยานธรณีโลกของยูเนสโก ประกอบด้วย ด้านการอนุรักษ์ ด้านการศึกษา และด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืน รายละเอียดดังนี้

ด้านการอนุรักษ์

gallery image
สวนไม้กลายเป็นหินในพิพิธภัณฑ์ไม้กลายเป็นหิน ชิ้นตัวอย่างได้รับบริจาคจากนายอรุณ ตั้งพาณิชย์
gallery image
ศาลพ่อเทพพนมในพิพิธภัณฑ์ไม้กลายเป็นหิน ชิ้นตัวอย่างไม้กลายเป็นหิน ได้รับบริจาคจากนางทัศนาภรณ์ ศรีเสรีนุวัฒน์ และบุตรธิดา

  ในพื้นที่อุทยานธรณีโคราชเอง มีพิพิธภัณฑ์ด้านธรณีวิทยาและซากดึกดำบรรพ์อยู่มากมาย ประกอบด้วย พิพิธภัณฑ์ไม้กลายเป็นหินฯ พิพิธภัณฑ์ซากดึกดำบรรพ์โคกสูง และพิพิธภัณฑ์ช้างดึกดำบรรพ์ท่าช้าง ซึ่งบางแห่งดูแลโดยองค์กรท้องถิ่นโดยมุ่งหมายให้เข้าถึงประชาชนได้อย่างทั่วถึง มีการพัฒนาแหล่งเรียนรู้จากทรัพยากรธรณีวิทยา นิเวศวิทยาหรือวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งความโดดเด่นของซากดึกดำบรรพ์ในท้องถิ่น เป็นบทบาทหนึ่งที่อุทยานธรณีโคราชให้ความสำคัญและส่งเสริมการใช้ประโยชน์พื้นที่และทรัพยากรของอุทยานธรณีให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมสูงสุด สนับสนุนข้อมูลและอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับการเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวในเขตพื้นที่อุทยานธรณี โดยเฉพาะพื้นที่ธรณีวิทยาที่คนทั่วไปยังขาดความรู้พื้นฐานด้านธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยา

ด้านการศึกษา

  อุทยานธรณีโคราช มีการสนับสนุนการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาสำหรับโรงเรียนในเขตอุทยานธรณี โดยโรงเรียนเครือข่ายเริ่มต้น ได้แก่ โรงเรียนสีคิ้วสวัสดิ์ผดุงวิทยา โรงเรียนสูงเนิน โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า โรงเรียนโป่งแดงน้ำฉ่า และโรงเรียนท่าช้างราษฎร์บำรุง ทั้งนี้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการจัดกิจกรรมเผยแพร่องค์ความรู้ด้านธรณีวิทยา นิเวศวิทยาและวัฒนธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความน่าสนใจ และตอบสนองต่อการเรียนรู้และเข้าใจของนักท่องเที่ยวหรือผู้มาเยือนในแต่ละกลุ่มระดับอายุ อาทิเช่น นักเรียน นักศึกษา นักวิจัย นักท่องเที่ยว ชาวต่างชาติ ประชาชนในพื้นที่และอื่น ๆ รวมถึงหลักสูตรสำหรับกลุ่ม อาจารย์ ไกด์นำเที่ยวหรือชุมชนท้องถิ่นให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับอุทยานธรณีและธรณีวิทยา

gallery image

ด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืน งานส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในท้องถิ่น

  อุทยานธรณีโคราชมีการส่งเสริมให้ชุมชนท้องถิ่นให้มีส่วนร่วมในการสนับสนุนการศึกษา วิจัยและเป็นแหล่งเรียนรู้ เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์และพัฒนาในพื้นที่อย่างยั่งยืน โดยการส่งเสริมให้ชุมชนมีความรู้เพื่อสร้างจิตสำนึกหวงแหน ความเป็นเจ้าของ และความภาคภูมิใจในทรัพยากรในท้องถิ่น การเกิดเครือข่ายพัฒนา จนนำไปสู่การอนุรักษ์ทรัพยากรที่ยั่งยืนในที่สุด ตัวอย่างเช่น กาแฟดงมะไฟที่ได้รับการรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จากกรมทรัพย์สินทางปัญญา โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกาแฟดงมะไฟได้ประชุมหารือเรื่องอุทยานธรณีกับการพัฒนาอย่างยั่งยืนกับอุทยานธรณีโคราช เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2560

gallery image

การพัฒนาอาชีพและผลิตภัณฑ์

  การพัฒนาอาชีพในพื้นที่อุทยานธรณีโคราชนั้นมีการดำเนินงานระยะเริ่มแรกในพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงอยู่เดิม เพื่อให้เกิดการพัฒนาต้นแบบที่เชื่อมโยงกับการดำเนินงานของอุทยานธรณี โดยอุทยานธรณีโคราชได้สนับสนุนให้เกิดการพัฒนาสินค้าทางการเกษตรให้มีลักษณะเฉพาะถิ่น โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ อย่างเช่น กาแฟดงมะไฟ โดยอุทยานธรณีโคราชมุ่งเน้นที่จะเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่นและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนายกระดับผลิตภัณฑ์ขึ้นเป็น SME โดยสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์เดิมของพื้นที่อุทยานธรณีโคราชมีมากมายหลายร้อยรายการ มีชื่อเสียง เต็มไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ และเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น อาทิ ผ้าไหมโคราช หมี่โคราช ผ้าไหมมัดหมี่ ผ้าซิ่นญวน ผ้าเงี่ยงนางดำ ส้มโอ หมี่โคราชกุดจิก 100 ปี และหมี่โคราชบ้านน้ำฉ่า เป็นต้น เพียงแต่ขาดเพียงการบรูณาการเข้ากับอุทยานธรณีเท่านั้น   แนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้เชื่อมโยงกับอุทยานธรณี คือ การส่งเสริมการพัฒนาตราสินค้า การสร้างเรื่องราวให้เชื่อมโยงกับท้องถิ่น การพัฒนาคุณภาพ การขอรับรองคุณภาพ การออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ การหาช่องทางการจัดจำหน่าย การควบคุมต้นทุน การประชาสัมพันธ์การตลาด และอื่นๆ ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายในอุทยานธรณีโคราชต้องบูรณาการความร่วมมือกันทุกภาคส่วนตามแผนแม่บทและแผนปฏิบัติการของอุทยานธรณีโคราชต่อไป

gallery image

ด้านการพัฒนาบุคลากร

  พื้นที่อุทยานธรณีโคราช มีมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาที่เปิดสอนด้านธรณีวิทยาหรือวิทยาศาสตร์โลกในระดับปริญญาตรีและสูงกว่า เช่น โปรแกรมภูมิสารสนเทศและโปรแกรมฟิสิกส์และวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ภาควิชาฟิสิกส์ประยุกต์ ภาควิชาเทคโนโลยีการเกษตรและสิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน สาขาวิชาวิศวกรรมธรณี สาขาวิชาวิศวกรรมปิโตรเลียมและเทคโนโลยีธรณี สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิชาฟิสิกส์ สาขาวิชาการรับรู้จากระยะไกล สาขาวิชาชีววิทยา สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และผลิตบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์โลกในสาขาวิชาภูมิศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหลักสูตรนานาชาติด้านการจัดการธุรกิจท่องเที่ยว ด้านการจัดการทรัพยากรมนุษย์ ฯลฯ ส่วนระดับปริญญาตรีในสาขาอื่นของพื้นที่อุทยานธรณีมีการผลิตบุคลากรด้านอาชีพในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานและมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ในสาขาการท่องเที่ยว สาขาการจัดการทั่วไป การตลาด ภาษาอังกฤษธุรกิจ ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสารสากล   อุทยานธรณีโคราชมีสำนักงานตั้งอยู่ที่สถาบันวิจัยไม้กลายเป็นหินและทรัพยากรธรณีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา มีบุคลากรที่มีความรู้ด้านธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา ชีววิทยา พฤกษศาสตร์ ภูมิศาสตร์ วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม และวิทยาศาสตร์โลกอื่น ๆ รวมทั้งมีบุคลากรด้านการบริหารธุรกิจท่องเที่ยว มัคคุเทศก์ด้านวิทยาศาสตร์โลก มัคคุเทศก์ภาษาต่างประเทศ ครูภูมิศาสตร์กายภาพ อาจารย์ด้านวิทยาศาสตร์โลก-ธรณีวิทยาของท้องถิ่น แต่บุคลากรก็มีจำนวนจำกัด ทำงานเฉพาะด้านในสถาบันเท่านั้น เพื่อให้การสำรวจ ศึกษา วิจัยในพื้นที่เป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับพื้นที่และทรัพยากรที่มีอยู่อย่างมากมายหลากหลายในอุทยานธรณีโคราช ปัจจุบันจึงมีการบูรณาการร่วมมือกับสถาบันการศึกษาในท้องถิ่นในการจัดทำหลักสูตรการเรียนการสอนทางด้านธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา โดยมีโรงเรียนเครือข่ายอุทยานธรณีเป็นโรงเรียนต้นแบบ

gallery image gallery image gallery image

ข้อมูลจาก : หนังสือลักษณะภูมิประเทศและธรณีวิทยาในอุทยานธรณีโคราช
โดย : สถาบันวิจัยไม้กลายเป็นหินและทรัพยากรธรณีฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา (พฤศจิกายน 2560)
close